CÁC HIỆN TƯỢNG LIÊN QUAN ĐẾN

MOMENT LỰC

I. Lý thuyết về moment lực

Moment lực đối với một trục quay là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực và được đo bằng tích của lực với cánh tay đòn của nó.

M = F⋅d

Trong đó:

F là kí hiệu độ lớn của lực tác dụng (N).
d là kí hiệu khoảng cách từ trục quay đến giá của lực
và còn được gọi là cánh tay đòn của lực (m).

M là momen lực (N.m).

II. Một số hiện tượng liên quan

1. Trong xe đạp, vì sao líp lớn quay chậm hơn nhưng tạo lực quay mạnh hơn?

Hình 1. Líp xe đạp

Khi quay, bánh răng sẽ tạo ra moment lực, dựa vào công thức M = F⋅d ta thấy bánh răng càng lớn thì cánh tay đòn d sẽ lớn nên tạo ra moment lực càng lớn.

Theo nguyên lý bảo toàn năng lượng, bánh răng lớn có chu vi lớn nên quay chậm hơn so với bánh răng nhỏ.

Vì vậy, líp lớn sẽ quay chậm hơn và tạo ra lực quay mạnh hơn líp nhỏ.

2. Các tàu thuyền lớn khi ra khơi thu neo bằng cách nào?

Khi tàu muốn dừng lại giữa biển, thủy thủ sẽ thả mỏ neo xuống đáy biến để giữ tàu cố định. Khi cần rời đi, mỏ neo được thu lên bằng tời neo.

Tời neo là một hệ thống dùng tay quay hoặc động cơ cùng với bánh răng lớn để cuốn dây xích. Khi quay sẽ tạo ra moment lực, vì vậy bánh răng lớn sẽ giúp hệ thống tạo ra moment lực lớn mà chỉ cần dùng một lực quay nhỏ như thế sẽ giúp thủy thủ dễ dàng cuốn dây xích kéo mỏ neo lên.

Hình 2. Tời neo tàu thủy

3. Vì sao cờ lê có một đầu tròn và một đầu hở?

Hình 3. Cờ lê

Cờ lê có một đầu tròn (vòng) và một đầu hở (miệng) để phù hợp với nhiều tình huống siết – mở ốc khác nhau:

Đầu tròn (vòng): Ôm kín con ốc sẽ tạo ra nhiều moment lực hơn, tác dụng lực đều, ít trượt, tránh làm hỏng đầu ốc, thường dùng khi có không gian thao tác đủ rộng và dùng cho các con ốc đã dùng lâu ngày, khó tháo lắp.
Đầu hở (miệng): Cũng tạo ra moment lực nhưng ít hơn, tuy nhiên lại dễ luồn vào chỗ hẹp, tháo nhanh khi không thể dùng đầu tròn. Dùng khi cần đổi đầu xoay liên tục (vặn - rút - xoay lại).